Çocuklarda Bilişsel Davranışçı Terapi Nedir?

Bu terapinin esasları duygu, düşünce ve davranış üçgenine dayanır.
Bilişsel Davranışçı Terapi Nedir?

Tablodan da anlaşılacağı üzere duygu düşünce ve davranışlar arasında çift yönlü ilişki vardır. Buna bir örnek vermek gerekirse, haksızlığa uğradım (düşünce) bu beni kızdırdı (duygu) öyleyse gidip ona zarar vermeliyim (davranış). Bu durumda kişi haksızlığa uğradığında hakkını düzgün şekilde savunmak yerine karşı tarafa zarar vermeyi seçerek kendisini daha büyük sıkıntılara sokar. Halbuki kişi evet haksızlığa uğramış olabilirim ama önce sakin kalmalı (düşünce) ardından da ne yapabileceğime bakmalıyım şeklinde düşünce geliştirirse, davranışları da yıkıcı değil daha yapıcı olacaktır.
BDT’ nin amacı, kişinin önce düşüncelerinin farkına varmasını sağlamak ve daha sonra olumlu düşünerek kendisine uygun çözüm yolları ve alternatifler üretmesini başarmasını sağlamaktır.
Bazı durumlarda ise davranışların duyguları ve düşünceleri de etkilediği bulunmuştur. Yapılan bir araştırmada her sabah kalkıldığında kendine aynada gülümsemenin (davranış) kişileri daha mutlu hissettirdiği (duygu) bulunmuştur. O yüzden şemadaki ilişkiler tek okla değil çift okla gösterilmiştir.

Bilişsel Davranışçı Terapi Çocuklarla Nasıl Uygulanır?
Bilişsel Davranışçı Terapi, genelde 5-14 yaş aralığındaki çocuklarla uygulanır. Bilişsel Davranışçı Terapi problem odaklı bir terapidir. Terapide çocuğun var olan problemleri ile nasıl başa çıkabileceğini keşfetmesi, çözüme yönelik yöntemler üretmesi ve problemler karşısında direncinin arttırılması hedeflenir. Bu yapılırken psikolog önce çocukla aynı takımda yer aldığını, sorunları beraber yardımlaşarak yeneceklerini anlatır. Ardından sorunlar ilgili konuşularak çocuğa, BDT’ nin ne olduğu duygu, düşünce ve davranışların tanımı ve aradaki bağlantıları anlatır. Öncelikli hedef, çocuğun yer aldığı süreci anlamlandırmasını sağlamaktır.
Ardından çocuğa her hafta ev ödevleri verilir. Bu ev ödevleri soruna yönelik çocuğun başarması gereken ödevler şeklinde olur. Bu ödevleri ve başarılması gerekenleri psikolog, çocuğa danışarak onun da yardımı ve onayıyla hazırlar.

Çocuklarla BDT Çalışması Hangi Problemler Olduğunda Yapılır?
• Anksiyete (Kaygılar)
• Fobiler (Yoğun ve anlamsız korku)
• OKB (Obsesif Kompulsif Bozukluklar, Takıntılar)
• Öfke kontrol problemi
• Ölüm
• Aile içi şiddet
• Taciz, boşanma gibi travmatik olaylar
• Psikosomatik problemler
(Tıbbi nedeni olmaksızın yaşanılan bedensel rahatsızlıklar. Bunlar baş ve karın ağrısı, mide bulantısı gibi sorunlar olabilir.)
• Altına kaçırma
• Davranış problemleri

Çocuklarla Bilişsel Davranışçı Terapi Çalışması Örneği
Sınav ve okul kaygısı olan bir çocuğu düşünelim. Öncelikli hedef, çocuğa yaşadığı kaygının zihnindeki hangi düşüncelerden kaynaklandığını buldurmaktır. Ardından ise kaygının bedensel yansımalarını (kalp ritminin hızlanması, ellerin terlemesi gibi) buldurmaktır. Böylelikle çocuk kaygısının nedenlerine ve kendi bedeninde oluşturduğu etkilere karşı farkındalık kazanır. Terapist, çocuğa onda kaygı yaratan olumsuz ve mantık dışı düşüncelerini sorgulatarak yerine kaygısını azaltacak şekilde düşünmeyi ve içsel konuşmayı öğretir. Sonrasında ise çeşitli nefes ve gevşeme egzersizleri çocuğa öğretilir. Tüm bunlarla beraber yine çocukla bir kaygı merdiveni oluşturulur. Kaygı merdiveni işin ödev kısmını oluşturur. Çocuk terapistiyle beraber kendini en az kaygılandıran olaydan en çok kaygılandıran olaylara doğru bir sıralama yapar ve her hafta o merdivenden bir hedefi gerçekleştirir. Başardığı her adımla beraber kendine olan özgüveni de artan çocuğun sorunun çözüleceğine olan inancı da artar. Böylece adım adım sorun çözülmüş olur.

BDT Çalışmasında Aile ve Okulun Önemi
Terapist mutlaka aile ile görüşür ve görüşmelerde gerekli yönlendirmeleri ve bilgilendirmeleri yapar. Gerekirse okulla ve çocuğun sık sık iletişimde bulunduğu diğer kişilerle de görüşür.

BDT Çalışması Toplam Ne Kadar Sürer?
Her seans 50 dakika sürer. Toplam seans süresi ise 6-10 seans gibi kısa bir süreden bir yılı aşkın bir süreye değişebilir. Bu süreç; çocuğun ilerleme hızı, yaşadığı problemin büyüklüğü, ailenin iş birliği gibi sebeplere göre farklılık gösterir.